Het begrip ‘ecologische voetafdruk’ houdt me al jaren bezig. In dit artikel deel ik wat van mijn gedachten over míjn footprint – en nodig ik jou als lid van Voedselkollektief Amersfoort uit om te laten weten wat jij doet om jouw voetafdruk te verkleinen – Door Monique Brouwer
De ‘ecologische voetafdruk’ is de impact die wij hebben op de natuurlijke hulpbronnen van de aarde. Dit begrip is voor mij een goed houvast in mijn doen en laten. Bij alles (nou OK, misschien niet helemaal alles) wat ik doe, vraag ik me af of ik niet onnodig veel beslag leg op de aarde. Dat is een proces dat voortdurend in ontwikkeling is, want ik kom steeds weer nieuwe informatie tegen, op basis waarvan ik mijn gedrag dan vaak bijstel.
De term ecologische voetafdruk is een indicator voor duurzame groei en werd in 1996 geïntroduceerd door Mathis Wackernagel en William Rees in hun boek ‘Our Ecological Footprint: Reducing Human Impact on the Earth’. Ze vonden hierin manier om het effect van het menselijk handelen op de aarde weer te geven. De ecologische voetafdruk berekent het beslag dat de consumptie van een persoon legt op de beschikbare ruimte op de aarde. De uitkomst slaat niet alleen op de fysiek ingenomen ruimte, maar ook op zaken als waterverbruik, CO2-uitstoot, bestrijdingsmiddelen, afval et cetera mee. De elementen die worden gebruikt om de voetafdruk te berekenen zijn akkerbouwgrond, weidegrond, bossen, bebouwde omgeving, visgronden en energie. De voetafdruk kan berekend worden voor individuen, maar ook voor steden, landen, activiteiten, enzovoort. Nieuwsgierig naar je eigen voetafdruk? Doe dan de test op de site van het Wereld Natuur Fonds!
Vijfsterrenhotel Aarde
Mijn tijd op onze prachtige planeet Aarde zie ik als een verblijf in een schitterend, van alle gemakken voorzien hotel. Er is voedsel voor iedereen, er zijn kleuren, geuren, geluiden… een feest voor alle zintuigen. Het spreekt voor zichzelf dat ik mijn best doe mijn hotelkamer netjes achter te laten. Ik gebruik niet meer dan ik nodig heb, laat zo weinig mogelijk sporen na en hoop dat de volgende gebruikers er net zoveel van zullen genieten als ik heb gedaan.
Werk in uitvoering
Jaren geleden stopte ik met het eten van vlees, omdat ik besefte hoeveel kleiner mijn voetafdruk daarmee werd. Toen ik me onlangs weer eens verdiepte in de materie, begreep ik dat aardappelen eten een betere keuze is dan rijst. Met als gevolg dat ik nu wat vaker kies voor (lokale, biologische) piepers.
Toen tot me doordrong dat kaas in feite net zo’n indrukwekkend (lees: beschamend) grote footprint oplevert als vlees, ben ik ook op dat front gaan minderen. Afgelopen april deed ik bijvoorbeeld mee aan de Vegan Challenge om veganistische inspiratie op te doen. Het is wat mij betreft zoals de Amerikaanse schrijfster Alice Hoffman zei: “Once you know some things, you can’t unknow them.”
Geen rechten, maar voorrechten
Statistieken en getallen zeggen mij niet zo veel. Toch doet het me wel wat als ik lees dat Nederland in 2008 de 32e plaats innam in het Living Planet Report*), maar in 2012 was gestegen naar de 9e plaats. Een twijfelachtige eer, want hoe hoger een land staat, hoe slechter het met zijn ecologische voetafdruk gesteld is. Maar het gaat niet om getallen, niet op mondiaal niveau en ook niet op individueel niveau. Het gaat om een verschuiving in bewustzijn. Ik bedoel dat ik mezelf er voortdurend op probeer te wijzen dat er geen sprake is van rechten, maar van vóórrechten tijdens mijn verblijf op aarde. Ik zie mezelf als rentmeester: de aarde is aan mijn goede zorgen toevertrouwd en het is aan mij om dat vertrouwen niet te beschamen.
Samen stappen zetten
Als leden van ons voedselcollectief verkleinen we allemaal onze voetafdruk door biologisch en regionaal te eten. Maar misschien is dat voor jou helemaal niet doorslaggevend in jouw overweging om deel te nemen. Houdt jouw voetafdruk je bezig? En zo ja, hoe vertaalt zich dat concreet? Ik ben benieuwd naar wat jij doet of laat om je milieu-impact te beperken, ook op andere fronten dan (alleen) voedsel. Laat het weten, zodat we elkaar kunnen inspireren om ons rentmeesterschap stap voor stap vorm te geven!
Reageer via het forum op de website van het voedselcollectief www.voedselkollektief.nl of per mail naar moniquebrouwer71@gmail.com.
*) Het Living Planet Report, uitgebracht door het Wereld Natuur Fonds, is ’s werelds belangrijkste, wetenschappelijk onderbouwde analyse van de gezondheid van de aarde en de impact die de mens daarop heeft.
