Wereldvoedselorganisatie FAO heeft 2015 uitgeroepen tot het ‘Internationale Jaar van de Bodem’. De FAO wil dit jaar zoveel mogelijk mensen kennis laten nemen van het belang van een gezonde bodem. Een mooie aanleiding om ook in deze nieuwsbrief stil te staan bij dat wat welbeschouwd het fundament is van ons bestaan – Door Monique Brouwer.
Vitaliteit in het geding
Eigenlijk weten we natuurlijk wel dat de bodem belangrijk is. Maar beseffen we ook écht dat de gezondheid van de bodem essentieel is voor ons bestaan? Ons leven is gefundeerd op ‘Moeder Aarde’; we laten ons water erin opslaan en erdoor filteren, we bouwen er onze huizen op en als de bodem in balans is, vormt hij de basis waarop wij gewassen kunnen verbouwen met een hoge voedingskwaliteit. Al beseffen we dit, we doen tegelijkertijd van alles om de vruchtbare bodem onder onze voeten te vernielen. Door intensieve landbouw, het gebruik van zware landbouwmachines en het veronachtzamen van de relatie tussen grondsoort en gewas, putten we de bodem uit. We vinden dat wij kunnen bepalen wat de grond voortbrengt en kijken daarbij niet naar de behoeften van de bodem. Ons gedrag is een serieuze bedreiging voor de kwaliteit en uiteindelijk de vitaliteit van de bodem – en dat terwijl we eigenlijk wel weten dat alles begint met de bodem! Wat is ervoor nodig om ons handelen te laten stroken met dat besef?
Drie-eenheid voor duurzaamheid
Satish Kumar is een Indiase milieuactivist. Hij pleit er al jaren voor dat eerbied voor de natuur de kern zou moeten zijn van ieder politiek en sociaal debat. In onze tijd, waarin we de mond vol hebben van ‘duurzaamheid’, hebben we volgens Kumar een nieuwe ‘drie-eenheid’ nodig: ‘Soil, Soul, Society’. Hij noemt soil bewust als eerste, immers: wij komen voort uit en keren aan het eind van onze levensreis terug naar de bodem. Kumar: “We are nature and what we do to nature […], we do to ourselves.” Als wij zorg dragen voor onszelf, onze soul, dan kunnen we ook zorg dragen voor de aarde; deze twee begrippen hangen nauw met elkaar samen. Kumar wijst daarbij op het potentieel dat ieder van ons heeft: wíj zijn degenen die het verschil maken, niet door ons te gedragen als een superieure soort op aarde, maar in samenhang met en als deel van alles wat leeft. We moeten ons volgens Kumar bewust zijn van het feit dat we allemaal deel uitmaken van de ‘Earth Community’ en ophouden ons te gedragen als ‘egoïstische, klagende toeristen’. In een inspirerende TED-talk haalt hij Mahatma Gandhi aan, die zei: “Be the change you want to see in the world”.
Gegronde redenen
Zou Kumar blij worden van ons voedselcollectief? Ik denk het wel! ‘Onze’ telers hebben hart voor de bodem en ze hebben bij hun manier van telen het grotere geheel voor ogen, dus zorg voor de soil is gedekt. Zowel telers als afnemers zorgen voor hun soul door deel te nemen aan ons collectief; ieder op basis van onze eigen ‘gegronde’ redenen vervullen we zo een deel van ons verlangen om duurzame keuzes te maken. Als collectief kiezen we voor het creëren van een band tussen boer en buur, proberen we op onze manier bij te dragen aan duurzaamheid en zien we ons aandeel in het grotere geheel. De meesten van ons beseffen waarschijnlijk dat niets op zichzelf staat en dat we allemaal deel uitmaken van die ene grote society genaamd Aarde. Het is onze manier om bij te dragen aan de verandering die we in de wereld willen zien – in het Jaar van de Bodem, maar zeker ook daarna!
Link naar de TED-talk van Satish Kumar: https://www.youtube.com/watch?v=uSLUd0veioU
